🟡 سوال
آیا اگر دولت ایران بر حق مردم ایران در #تنگههرمز پافشاری کند، دنیا تنگه هرمز را دور میزند؟
🟢 پاسخ: خیر.
🔹مطالعات و گزارشهای متعددی درباره این موضوع در چند ماه گذشته منتشر شده. این یک نمونه در نشریه اماراتی گلف نیوز با عنوان:
"چرا جهان نمیتواند تنگه هرمز را دور بزند - حتی با خطوط لوله و طرحهای ۲۰۰ میلیارد دلاری"
متن گزارش:
همزمان با تصاعد تنشها در خلیج فارس، یک پرسش آشنا دوباره مطرح شده است: اگر رفتوآمد از تنگه هرمز تا این حد خطرناک است، چرا نفت از مسیر دیگری منتقل نمیشود؟ پاسخ این است که مقیاس و حجم خروجی، این کار را بسیار دشوارتر از آنچه به نظر میرسد میکند.
روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت — یعنی تقریباً ۲۰ درصد از عرضه جهانی — از این تنگه عبور میکند و آن را به حیاتیترین گلوگاه انرژی در جهان تبدیل میسازد. همانطور که اداره اطلاعات انرژی آمریکا بیان میکند: «برای برخی از گلوگاهها هیچ جایگزین عملی و کاربردی وجود ندارد.»
این تمرکز جغرافیایی زمانی ملموستر میشود که به صادرکنندگان نگاه کنیم. صادرکنندگان بزرگ خلیج فارس — از جمله عربستان سعودی، عراق، کویت و امارات متحده عربی — برای محمولههای دریایی خود به شدت به این مسیر وابستهاند و این امر هنگام بروز اختلال، انعطافپذیری بسیار کمی برای آنها باقی میگذارد.
یک ابرنفتکش تکبدنه میتواند حدود ۲ میلیون بشکه نفت حمل کند. جایگزینی تنها یکی از این محمولهها نیازمند حدود ۱۰,۰۰۰ کامیون نفتکش جادهای است که هرگونه راهکار زمینی را به یک عملیات لوجستیکی فوقالعاده سنگین و غیرممکن تبدیل میکند.
اگر این نسبت را به حجم ترافیک روزانه تنگه هرمز تعمیم دهیم، ارقام سریعاً از واقعیت فاصله میگیرند — صدها هزار کامیون، مسیرهای طولانی و مصرف فراوان سوخت تنها برای جابهجایی همان میزان نفت.
امارات متحده عربی و عربستان سعودی پیش از این برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز در مسیرهای کنارگذر سرمایهگذاری کردهاند. این خطوط لوله تا حدی انعطافپذیری ایجاد میکنند، اما تنها کسری از حجم کل را پوشش میدهند.
حتی در حداکثر ظرفیت، این خطوط فاصله زیادی با جایگزینی حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز عبوری از هرمز دارند. آژانس بینالمللی انرژی با تاکید بر اینکه چرا بیشتر جریان انرژی همچنان به مسیرهای دریایی وابسته است، خاطرنشان میکند: «ظرفیت موجود در مسیرهای صادراتی جایگزین بسیار محدود است.»
خطوط لوله با محدودیتهای عملیاتی نیز مواجه هستند. نفت خام نیازمند پمپاژ مداوم در مسافتهای طولانی است که توسط چندین ایستگاه پشتیبانی میشود؛ ایستگاههایی که در صورت بروز اختلال یا حمله میتوانند به نقاط آسیبپذیر تبدیل شوند.
ایده دور زدن تنگه هرمز با یک مسیر دریایی جدید موضوع تازهای نیست. یک مطالعه تحت حمایت عربستان سعودی احداث یک کانال ۹۵۰ کیلومتری را پیشنهاد کرد که خلیج فارس را به دریای عرب متصل میکرد و مسافتهای کشتیرانی را به نصف کاهش میداد.
در این پروژه، احداث کانالی به عرض ۱۵۰ متر و عمق ۲۵ متر پیشبینی شده بود که به تولیدکنندگان خلیج فارس — از جمله امارات و قطر — اجازه میداد بدون عبور از تنگه هرمز نفت خود را صادر کنند.
این طرح همچنین بر جاهطلبیهای اقتصادی گستردهتر، از جمله توسعه مناطق ساحلی و زونهای صنعتی جدید در طول مسیر تاکید داشت. اما موانع مهندسی بزرگی مانند ارتفاعات تا ۷۰۰ متر بالاتر از سطح دریا مشخص کرد که این ساختوساز بسیار پیچیدهتر از آن است که در ابتدا تصور میشد.
این محدودیتها تا حد زیادی بدون تغییر باقی ماندهاند. ساخت کانال در مناطق کوهستانی نیازمند سالها حفاری و سرمایهگذاری عظیم است. حتی در صورت تکمیل، نتیجه یک گذرگاه باریک دیگر خواهد بود — گذرگاهی که میتواند توسط یک شناور به گل نشسته مسدود شود یا در طول منازعات هدف قرار گیرد.
واقعیت این است که هیچ جایگزین واقعی برای تنگه هرمز وجود ندارد.
.ir/.jpg)
