صفحه اصلی::
حوزه ریاست::
مقاله های علمی::
بهبود کیفیت::
واحدهای اداری::
بخش های کلینیکی::
واحد های پاراکلینیکی::
منشور حقوق بیمار::
آموزش::
درباره ما::
تماس با ما::
::
نظرسنجی
نظر شما راجع به سایت چیست؟
خوب است
باید بهتر شود
   
..
آموزش به بیمار
..
اخبار و رویدادهای بیمارستان

جلسه آموزشی

"رضایتمندی بیمار"

..

AWT IMAGE

AWT IMAGE

AWT IMAGE

AWT IMAGE

AWT IMAGE 

AWT IMAGE

:: مقاله های علمی : بنیاد سه گانه ایمنی بیمار ::

  بنیاد سه گانه ایمنی بیمار

  علیرغم این مسئله که بیمار با هدف « بهبودی ودرمان بیماری» خود به مرکز مراقبت بالینی مراجعه می کند وتیم های مراقبتی نیز درطول ارائه خدمات بالینی به بیمار هدفی غیر از این ندارند ،اما درمواردی نتیجه ی عکس حاصل می شود وواقعیت طور دیگری رقم میخورد. بدین معنی که درفرایند درمان ودرمدت بستری بیمار درمراکز مراقبتی ،بیمار درمعرض آسیب ها وصدماتی بعضا منجربه فوت قرار می گیرد. این آسیب ها وصدمات غیر منتظر در اصطلاح بیمارستانی Advers Event یا « رویدادهای ناگوار» نامیده شده است .دراینجا بلافاصله دو سئوال به ذهن خطور می کند.

  - سئوال اول اینست که گستره واندازه ودرجه حدوث « رویدادهای ناگوار »و بروز صدمات بعضا منجر به فوت بیماران درچه حد است؟

  متأسفانه گزارش های آماری منتشرشده در این زمینه بسیار نگران کننده است .به طوری که درحال حاضر «خطاهای پزشکی و رویدادهای ناگوار یکی از بزرگترین مشکلات سیستم سلامت و یکی از نگرانی های بین المللی است » .(فرحناز صدوقی ودیگران ص175) مفاهیم « بزرگترین» و « بین المللی» در گزاره ی فوق نشان دهنده ی« اندازه» و «گستره ی» این «مشکل» است .مطالعات اماری در ایالات متحده آمریکا ،کانادا ودیگر کشورهای اروپایی وگزارش های منتشره درباره ی نتایج این مطالعات اطلاعات هشدار دهنده ای از گستره ،اندازه،ودرجه ی معضل بدست داد. سالانه درصد قابل توجه ای از بیماران به دلایل گوناگون دچار « رویداد ناگوار» شده سلامت وحیات خود را از دست می دهند. علاوه بر این تبعات سوء اداری واجتماعی مشکل از جمله میزان شکایات از بیمارستان وعوامل بالینی ،میزان مراجعات به مراجع قضایی با موضوع دادخواهی درمانی،هزینه هایی که دراین ارتباط ، بیمارستان ها، مردم وسیستم دولتی مجبور به پرداخت هستند وازهمه مهم تر « حس بی اعتمادی » ایجاد شده در ذهنیت جامعه نسبت به نظام سلامت به « اندازه » و« درجه» مشکل صدچندان می افزاید.

  سئوال دوم اینست که در حدوث این رویدادهای ناگوار کدامیک از دو طرف معادله سهم بیشتری دارند. بیمار یا مراکز درمانی؟. اگر قول « بسیاری از بیماران نخواهند مرد اگر در بیمارستان بستری نشوند (شادی کلاهدوزان) – صرفنظر از مبالغه ای که در گزاره نهفته است – را باور داشته باشیم ،وزن مراکز درمانی در حدوث رویدادهای ناگوار کاملا روشن می شود.

  درسال 1999 میلادی مؤسسه پزشکی امریکا طی گزارشی با عنوان « بشر جایزالخطا است » پس بیایید سیستم سلامت ایمن تری بسازیم » اذهان جامعه جهانی رابه آمارهایی جلب کرد ومدعی شد سالانه شمار قابل ملاحظه ای از بیماران در نتیجه ی خطاهای پزشکی جان خود را از دست می دهند. ( شادی کلاهدوزان ). متعاقب آن در سال 2002 میلادی اعضاء رسمی سازمان جهانی بهداشت روی ایجاد یک مجمع جهانی سلامت برای ایمنی بیمار موافقت کردند. (راهنمای برنامه آموزشی).درپی این توافق بود که در سال 2004« اتحاد جهانی برای ایمنی بیمار»راه اندازی شد.( سایت آفتاب ) از این زمان ببعد توجه کشورها وسیاستگذاری در این زمینه مطابق با پروتکل ها ودستورالعمل های سازمان جهانی بهداشت با تاکید بر « ایمنی بیمار» آغاز شد.

  در ایران نیز طی دستورالعمل ابلاغی وزیربهداشت ودرمان و آموزش پزشکی درسال 1388 ودرقالب اصل «حاکمیت بالینی» محور« ایمنی بیمار» مورد تاکید قرار گرفت .چاپ کتاب « استانداردهای بیمارستان های دوستدار ایمنی بیمار» ( حمید رواقی و دیگران ) و ده ها کارگاه آموزشی وسمینار وچاپ مقالات با موضوع « ایمنی بیمار» بیانگر اهمیت وجایگاه مهم این مقوله می باشد. ابلاغ « 20 استاندارد ایمنی بیمار» و « 9 راه حل ایمنی بیمار» و « مدل هفت گام ایمنی بیمار» که اخیرا توسط آقای دکتر حمید رواقی از کارشناسان اصلی وزارت متبوع در این حیطه ی موضوعی عنوان شده است ،بعلاوه ی تمهیداتی درخصوص استقرار ساختارهای سخت افزاری موضوع در بیمارستان ها از قبیل « کمیته مدیریت خطر وایمنی بیمار» ،« کمیته بهبود کیفیت وایمنی بیمار» ،« تیم ایمنی بیمار» ، « تیم RCA » ، «تیم رسیدگی به شکایات» و پیش بینی پست های مسئولیتی با عناوین « کارشناس مسئول ایمنی بیمار» ،« کارشناس ایمنی بیمار»،« هماهنگ کننده امور ایمنی بیمار» ولزوم تنظیم « برنامه های ایمنی بیمار» و « برنامه بهبود کیفیت وایمنی بیمار» توسط بیمارستان ها از جمله دیگر رهنمودهای متولیان سیستم سلامت در این حوزه است.

  براین اساس مجموعه ی نظام سلامت کشور از عالی ترین نهاد وزارتی تا آن درمانگاه کوچک که در دورافتاده ترین نقطه‌ی این سرزمین بکار « مراقبت بالینی » اشتغال دارد باید به این باور برسد که در مرحله ی اول رویکرد سنتی نگاه به بیمار را تغییر دهد. ودر مرحله ی دوم فرهنگ ایمنی بیمار رابیاموزد وعملا یادبگیرد که رویکردی «نو» به بیمار داشته باشد . رویکردی که می گوید در نظام سلامت کشور همه ی عوامل اعم از سازمانی ،انسانی وفیزیکی باید درخدمت حفظ ومراقبت از سلامت وایمنی بیمار باشد . درحقیقت صحبت از تغییر در رویکرد غالب است. حدوث این « تغییر» مستلزم تدارک پیش زمینه هایی است که موضوع « آموزش» و « فرهنگ سازی» درباره ی مقوله ی « ایمنی بیمار» در راس آنها قرار دارد. به بیان دیگر به کاربران حوزه ی مراقبت های بالینی یک تعریف جامع از مقوله ی « ایمنی بیمار » باید ارائه دهیم.

  ایمنی بیمار چیست؟

  درمتن های موجود تعریف های گوناگونی از ایمنی بیمار ارائه شده است : ایمنی بیمار پرهیز،پیشگیری وکاهش نتایج ناگوار یا اسیب به بیمار ناشی از فرایند مراقبت های پزشکی می باشد یا « ایمنی بیمار یکی از ارکان اصلی کیفیت مراقبتهای بهداشتی است. یا « ایمنی بیمار یعنی شناسایی خطرها ونوسانات وتلاش در جهت کاهش آنها ». یا « ایمنی بیمار یعنی تضمین خدمات ایمن »و اما ساده ترین و جامع ترین تعریف اینست که ایمنی بیمار یعنی دور بودن بیمار از خطر.

  بنظر میرسد مفهوم ایمنی بیمار بلحاظ معنایی یک مفهوم دوسویه است .به این بیان که :

  1- صیانت بیمار از آسیب رسانی خطرات محتمل

  2- تأمین بهبودی وسلامت بیمار

  دو سویه ی مقوله ی ایمنی بیمار است. این درحالی است که بیشتر متن های منتشره در باره « ایمنی بیمار» بر سویه‌ی اول یعنی شناسایی وکنترل خطراتی که سلامت بیمار را به مخاطره می اندازند تاکید دارند وآنقدر روی این جنبه تمرکز دارند که سویه ی اصلی وهدف اولیه ی مراقبت بالینی که همانا « تأمین سلامت وبهبودی بیمار» است مغفول واقع می شود . بنظرم می رسد که این خود ناشی از زاویه دیدکارشناسان امر است که نسبت به موضوع رویکردی « واکنشی » Reactive داشته باشند یا رویکردی پیشگیرانه « proactive » . دیدگاهی که روی جنبه ی « شناسایی نقاط خطرزا ،سیستم گزراش دهی و . . . » استراتژی هایی از این قبیل تاکید می کند نسبت به موضوع زاویه ای " واکنشی " دارد. اما رویکرد « پیشگیرانه »بر ارتقاء کیفیت استانداردهای فرایند درمان وبهره گیری از جدیدترین شواهد علمی بالینی تأکید دارد. مقصودم اینست که بدون مغفول گذاشتن هر یک از رویکردهای یادشده باید تلاش شود سازوکارهایی تعریف واجرایی شود که رویکرد های دوگانه ،تؤاماً ودریک فرآیند سازگارمند یکدیگر را همپوشانی کنند. در این خصوص که « تعیین وزن » هریک از دو رویکرد بالا تاچه میزان ضروری است و « وزن» کدامیک از دو رویکرد سنگینی بیشتری دارد شاید بلحاظ نظری ضروری باشد که از جنبه های مختلف بررسی وتحلیل شود اما با ملاحظه ی عناوین گروه های پنجگانه ایی که ذیل استانداردهای بیمارستان دوستدار ایمنی بیمار ( بیمارستان های دوستدار ص 29 ) آمده است معتقدم در دید نویسندگان محترم کتاب، رویکرد « پیشگیرانه » وزن وسهم بیشتری نسبت به رویکرد " واکنشی " داشته است.

  چه معتقد به رویکرد « واکنشی » باشیم وچه به رویکرد « پیشگیرانه » باور داشته باشیم اما در هر دوحالت نقطه عزیمت ما درمطالعه مقوله ی« ایمنی بیمار» ،« بررسی وضعیت موجود» خواهد بود . « بررسی ضعیت موجود » در بیمارستان نیز با هدف احصاء مجموع عوامل تأثیر گذارنده بر مقوله ی « ایمنی بیمار» انجام خواهد شد. کارشناسان امر عوامل متعددی از جمله عوامل انسانی ، فنی، تجهیزاتی ، شرایط محیط ارائه مراقبت ، عوامل مربوط به بیمارستان و . . . درایجاد خطاهای پزشکی را بازگو کرده اند ( فرحناز صدوقی). اما ما نباید به این حد از « بررسی » اکتفا کنیم . زیرا که این یافته‌ها، یافته هایی هستند که « توده وار» اند. شکل نیافته اند ،طبقه بندی ودرجه بندی نشده اند ، بنابراین در «بررسی وضعیت موجود » بیمارستان با موضوع « ایمنی بیمار » ، باید درسه مرحله فرآیند بررسی را هدایت کنیم :

  1- مرحله ی احصاء

  2- مرحله ی گروه بندی

  3- مرحله ی درجه بندی

  مرحله ی « احصاء » فراوانی یافته ها وعوامل دخیل را روشن می کند . مرحله ی « گروه بندی » جنس ونوع عوامل دخیل را ومرحله ی « درجه بندی» وزن وسهم عوامل را در حدوث رویدادهای ناگوار آشکار می کند. این متد به ما کمک خواهد کرد که در تدوین برنامه عملیاتی ایمنی بیمار با توجه به شاخص فراوانی ، طبقه بندی ودرجه بندی ، عوامل دخیل را اولویت بندی کنیم واهداف اختصاصی واستراتژی ها وخط مشی های خود را حول فاکتورهای در اولویت متمرکز کنیم .

  معتقدم « رویدادهای ناگوار» که سلامت وایمنی بیمار رابه مخاطره می اندازند وباعث تحمیل هزینه های جانی ،مالی وسازمانی می‌شوند در اغلب اوقات برخاسته از سه منشأ ذیل اند:

  1- منشأ سازمانی

  در اینجا مقصود از سازمان مجموعه ی نظام مدیریتی ، سیاست های تیم حاکمیتی ومدیران ارشد ،بخشنامه ها ودستورالعمل ها وکلاً سیاست های راهبردی تیم حاکمیتی سازمان ] بیمارستان [ درموضوعات متنوع مدیریتی است که لاجرم کل مجموعه ی سازمان ] بیمارستان [ علی الخصوص عملکرد منابع انسانی ومنابع فیزیکی را تحت تأثیر قرار می دهد.

  2- منشأ انسانی

  " منابع انسانی " به معنی عام کلمه ، کلیه کادرهای بیمارستانی(اعم از مدیران ارشد،ماما،پرستاران ، کارکنان شاغل در واحدهای پاراکلینیکی واداری – مالی وخدمات عمومی وپشیبانی ) را شامل میشود. منابع انسانی شاغل دریک مرکز درمانی بطور مستقیم درمقوله ی ایمنی بیمار تأثیر میگذراند. درجه بندی گروه های مختلف کاری در بیمارستان از نقطه نظر مطالعه ی میزان تأثیر هریک در مقوله ی ایمنی بیمار بسیار حائز اهمیت است. مواردی مشاهده شده است که بیمار یا همراه وی از پزشک یا پرستار رضایت داشته ولی از عملکرد گروه خدمات عمومی شکایت داشته است که البته می تواند عکس قضیه نیز صادق باشد.

  3- منشأ فیزیکی

  منشأ فیزیکی گستره ی وسیعی از عوامل مثل : تجهیزات پزشکی ،لوازم مصرفی ودارویی، تأسیسات ساختمانی ومکانیکی ، عفونت وبهداشت در محیط ها وفضاهای مراقبتی را شامل می شود . این عوامل همه گی بی جان وفاقد روح بوده ومادی وفیزیکی اند. همین مختصه‌ی مشترک نیز انها را دریک گروه وتحت یک عنوان گرد آورده است. به عنوان مثال منشأ فیزیکی می تواند یک ماشین بیهوشی مدرن با امکاناتی مثل ونتیلاتور باشد. درضمن می تواند یک ابزار ساده مثل « دستگیره» Handel یا نرده کنار تخت Bed Side نیز باشد. یک سرسوزن ناقابل اما آلوده نیزمی تواند باشد . هریک از این ابزارها- صرفنظر از پیچیده گی یا سادگی ساختار تکنیکی – می تواند درقالب یک فاکتور در تامین یا تهدید سلامت و ایمنی بیمار نقش آفرینی کند وبربهبود کیفیت خدمات بالینی تأثیر گذارد.

  تاکنون دو مرحله ی « احصاء » و« گروه بندی » عوامل دخیل در حدوث رویدادهای ناگوار دریک مرکز درمانی را بررسی کردیم. مرحله ی سوم ونهایی « بررسی وضعیت موجود »به تعیین درجه‌ی تاثیر هریک از گروه های سه گانه ی فوق می پردازد.

  سئوال اینست : کدام از گروهبندی های سه گانه‌ی یادشده تأثیر تعیین کننده گی درمقوله ی ایمنی بیمار دارد؟

  با قبول تأثیر گذاری همه فاکتورها دریک پدیده اما می دانیم که ازبین مثلاً 5 فاکتور تأثیر گذار دریک موضوع تنها یک فاکتور می تواند تأثیر تعیین کننده داشته باشد. در مقوله‌ی ایمنی بیمار نیز بسیار مهم است که ما در بررسی خود از بین سه فاکتور یادشده‌ی بالا عامل تعیین کننده را معین کنیم .به عبارت دیگر به این سئوال جواب بدهیم که وزن وسهم کدام از منشأهای سه گانه در بروز وحدوث « رویدادهای ناگوار » بیشتر است؟

  فرایند مراقبت بالینی یک عمل اگاهانه وهدفمند است که به منظور دستیابی به یک هدف معین توسط انسان وبه کمک ابزار از نقطه ای زمانی شروع شده ودرنقطه زمانی دیگر خاتمه می یابد. دراین فرایند سه عامل نقش دارند .عامل مدیریتی (سازمانی) که خصلت فرایند را تعیین می کند. عامل انسانی که مجری فرایند است. وتجهیزات ولوازم مصرفی که به عنوان ابزار انجام فرایند توسط مجری ] مجریان [ بکار برده می شود.

  وقتی صحبت از عمل اگاهانه می کنیم مسلما اشاره ای ما به انسان ذیشعور وهدفمند است ونه ابزار بی جان وفاقد قدرت ادراک .به بیان دیگر دریک فرایند ،ابزار ومصالح قطعا نقش دارند اما در ربط با نتیجه ی فرایند ومیزان اثربخشی آن مسئولیتی متوجه انان نخواهد بود. اما این انسان متفکر است که ابزار را درخدمت خود می گیرد. درچگونگی انجام یک فرایند چنانچه بخواهیم میزان وزن وسهم سه عامل اساسی درگیر دران فرایند را بسنجیم بنظرم می رسد که عامل ابزار، وزن وسهم کمتری نسبت به دوعامل دیگر خواهد داشت .با این استدلال که عامل ابزار فاقد « شعور» است ومسئولیتی متوجه ان نخواهد بود.

  اما موضوع درباره ی دو منشأ « انسانی » و « سازمانی » ماهیتا متفاوت است. زیرا همانطور که گفته شد آگاهی وشعورمندی مختصه‌ی اساسی این دورا تشکیل میدهد. ایندو برخلاف منشأ فیزیکی درجایگاه تصمیم سازی وتصمیم گیری و اجرایی و بالطبع « پاسخگویی » قرار دارند. منابع انسانی شاغل در مراکز درمانی اعم از پرستار ونگهبان و . . . وتیم حاکمیتی و گروه مدیریت اجرایی که شاکله ی اصلی « سازمان» را تشکیل می دهند مسئولیت پاسخگویی نتایج تصمیمات وبرنامه‌های مرکز را دارند. این « تیم حاکمیتی» است که دررأس سازمان تصمیم سازی و تصمیم گیری وبرنامه ریزی کرده با تدوین شرح وظایف کارکنان و صدور دستورالعمل ها وبخشنامه ها و آیین نامه های اجرایی نقشه ی راه سازمان را ترسیم میکند. منابع انسانی شاغل نیز موظف به تمکین اند وباید تابع دستورات مدیریت ارشد سازمان باشند.

  براین اساس از بین دوعامل « منشأ انسانی» و « منشأ سازمانی» بیشترین نقش وسنگین ترین مسئولیت با عامل سوم یعنی عامل « سازمانی» است . علیرغم ملحوظ داشتن این موضوع که « عامل انسانی » نیز در اجرا ، توانایی تأثیرگذاری ] مثبت- منفی [ برتصمیمات وبرنامه ها را دارد ، اما معتقدم در ربط با « رویدادهای ناگوار» درمراکز درمانی در تحلیل نهایی ودر درجه اول بارمسئولیتی عامل« سازمانی» یابه دیگر سخن « تیم حاکمیتی » وگروه مدیریت اجرایی سازمان نسبت به عوامل دیگر بسیار بیشتر است.

  حاصل سخن اینکه نقطه ی عزیمت ونقطه ی تمرکز« تغییرات » باید از عالی ترین سطوح مدیریتی آغاز شود. پس از ان ودر مراحل بعدی گروه مدیران میانی ومسئولین داخلی ودرمراحل نهایی سایر منابع انسانی ] پرستاری-مامایی-خدماتی- اداری ... [ وبه موازات اینها تغییرات در منابع فیزیکی را شامل می شود.

  نکته ی پایانی که در ربط با سه عامل فوق نیاز به یادآوری دارد اینست که یک « سازمان» یا « منابع انسانی» یا« منابع فیزیکی»درشرایطی می توانندازایمنی وسلامت بیمار مراقبت کنند که خود« ایمن » باشند. باین معنی که یک « سازمان نا ایمن » یا « منابع انسانی نا ایمن » یا « منابع فیزیکی نا ایمن» بالمال توانایی تأمین وصیانت از ایمنی وسلامت بیمار را نخواهد داشت. براین اساس مهم است که سازمان ،منابع انسانی ومنابع فیزیکی به عنوان سه عامل اصلی تأمین وصیانت از ایمنی بیمار در وهله ی اول وبه عنوان پیش شرط هرگونه خدمت رسانی ایمن ، خود شرایط ایمن بودن یعنی دوری از خطر را داشته باشند. توجه به این نکته اساسی ما رادر هدفگذاری وتعیین اولویت های استراتژیک در برنامه ریزی عملیاتی مرکزیاری خواهد رسانید.طوری که استراتژی های برنامه عملیاتی خود را بر اساس دستیابی بــــــــــــــــه

 

  3 هدف اختصاصی :

  - سازمان سالم

  - منابع انسانی سالم

  - منابع فیزیکی سالم

  تعریف و مشخص خواهیم کرد.

  فی الوقوع بنظر میرسد تمامی استانداردها وشاخص ها وهدفگذاری ها واستراتژی های بیمارستانی با محوریت « ایمنی بیمار» بربنیاد و زیرساخت سه گانه ی فوق تدوین خواهد شد. کما اینکه نگارنده بر این باور است که استانداردهای پنجگانه بیمارستان دوستدار ایمنی بیمار ( استانداردهای بیمارستان های . . . . ص29) نیز صورت بسط یافته ی « بنیاد سه گانه» ی فوق است.

*این مقاله در تاریخ 28 فروردین 1392 در هفته نامه پزشکی امروز در شماره ی 945 و 946  چاپ گردید.*

آنادردی عنصری

مدیر داخلی بیمارستان برزویه گنبد

دفعات مشاهده: 2879 بار   |   دفعات چاپ: 406 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 20 بار   |   1 نظر

کد امنیتی را در کادر بنویسید >
   
سایر مطالب این بخش سایر مطالب این بخش نسخه قابل چاپ نسخه قابل چاپ ارسال به دوستان ارسال به دوستان
نظرات کاربران
نظر ارسال شده توسط farokhzadian2010@yahoo.com در تاریخ ۱۳۹۳/۶/۱۴
سلام بسیار عالی بود. پایان نامه دکترای من در این زمینه است. اگر مطلب بیشتری در این زمینه دارید بایم ایمیل نمایید. ممنونم
بیمارستان و زایشگاه خصوصی برزویه گنبدکاوس
Persian site map - English site map - Created in 0.054 seconds with 1198 queries by yektaweb 3506